QES elektr energiyasini tarmoqqa sotish: bu qanday ishlaydi

Ortiqchani kim va qanday narxda sotib oladi

Quvvati 1 MVt gacha bo‘lgan quyosh, shamol va biogaz qurilmalaridan ortiqcha elektr energiyasini «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ sotib oladi. Bu Prezidentning 2021 yil 10 dekabrdagi PQ-44-son qarori bilan belgilangan.

Ortiqcha energiya II tarif guruhi iste’molchilari tarifining 80 foizi bo‘yicha sotib olinadi, shartnoma kamida 10 yilga tuziladi. Sotib olish yuridik va jismoniy shaxslar uchun nazarda tutilgan.

Energiyani tarmoqqa berish uchun nima kerak

Texnik jihatdan stansiya tarmoq bilan ishlashga tayyor bo‘lishi kerak:

• tarmoq bilan parallel ishlaydigan tarmoq invertori;
• ikki tomonlama hisoblagich: u iste’molni ham, berishni ham hisoblaydi;
• tarmoqqa ulashning kelishilgan sxemasi;
• ortiqchani sotib olish bo‘yicha «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ bilan shartnoma.

Ortiqchani sotish bilan QES ni ulash tartibi

Tarmoqqa energiya beradigan stansiya boshqa har qanday obyekt kabi TSh va kelishilgan loyiha bo‘yicha ulanadi. Yo‘l odatda quyidagicha:

1. Obyektning bir yillik iste’moli haqida ma’lumot to‘plang.
2. Stansiya quvvatini kunduzgi iste’molga qarab tanlang.
3. Stansiyani tarmoqqa ulash uchun TSh oling.
4. Ulash sxemasi va hisobga olish uzeli bilan loyiha buyurtma qiling.
5. Loyihani «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ da kelishing.
6. Stansiyani montaj qiling va ikki tomonlama hisoblagich o‘rnating.
7. Ortiqchani sotish bo‘yicha shartnoma tuzing.

Kelishuvdan oldin montaj qilingan stansiya TSh talablariga mos kelmasligi va uni qayta qilishga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Stansiya iqtisodini qanday hisoblash mumkin

Iqtisod ikki oqim bo‘yicha hisoblanadi: obyekt o‘zi qancha energiya iste’mol qiladi va qanchasi tarmoqqa ketadi. Birinchi qism to‘liq tarifni tejaydi, ikkinchisi II guruh tarifining 80 foiziga sotiladi.

Hisob uchun kerak:

• oylar bo‘yicha bir yillik hisob-varaqlar yoki hisobga olish ma’lumotlari, yaxshisi soatlik iste’mol profili;
• obyekt ish rejimi: smenalar, dam olish kunlari, mavsumiylik;
• tom yoki uchastka maydoni va yo‘nalishi;
• hisob sanasidagi amaldagi tarif.

Kunduzi va dam olishsiz ishlaydigan obyekt deyarli butun ishlab chiqarishni o‘zi iste’mol qiladi. Dam olish kunlari bo‘sh turadigan ofis tarmoqqa sezilarli ko‘proq beradi va sekinroq o‘zini oqlaydi.

Unutiladigan texnik talablar

Tarmoq bilan parallel ishlaydigan stansiya tarmoqda kuchlanish yo‘qolganda o‘chishi kerak. Aks holda liniyani ta’mirlayotgan brigada sizning stansiyangizdan kuchlanish ostida qoladi.

Loyihada nima tekshiriladi:

• invertorning orolcha rejimidan himoyasi va uning sozlamalari;
• kuchlanish va chastota ruxsat etilgan chegaradan chiqqanda avtomatik o‘chish;
• ikki tomonlama hisoblagichning o‘rnatish joyi va turi;
• stansiyani tarmoqdan uzish mumkin bo‘lgan kommutatsiya apparati;
• ortiqchani sotish rejalashtirilmagan bo‘lsa, tarmoqqa berishni cheklash.

Bu talablarni tarmoq kompaniyasi TSh da ko‘rsatadi. Invertorni ular olingandan keyin tanlagan ma’qul.

Shartlar o‘zgarishi mumkin

«Yashil tariflar» qoidalari qayta ko‘rib chiqiladi. Masalan, 5 MVt gacha stansiyalar ortiqchasini II guruh tarifining 70 foizi bo‘yicha sotib olish loyihasi ommaviy muhokama qilingan. Shuning uchun loyihadan oldin hujjatlarning amaldagi tahririni tekshiramiz va iqtisodni amaldagi tarif bo‘yicha hisoblaymiz.

Ortiqchani sotish foydalimi

Quyosh energiyasini o‘zingiz iste’mol qilish eng foydali: shunda to‘liq tarifni tejaysiz, ortiqchani esa arzonroq, tarifning 80 foiziga sotasiz. Shuning uchun QES quvvati obyektning kunduzgi iste’moliga qarab tanlanadi, tarmoqqa sotish esa bonus hisoblanadi.