O‘zbekistonda ulanish uchun texnik shartlarni (TSh) qanday olish kerak

TSh nima va uni kim beradi

Texnik shartlar tarmoq tashkilotining rasmiy hujjati hisoblanadi. Unda ulanish nuqtasi, ruxsat etilgan quvvat, kuchlanish klassi va loyiha talablari yoziladi. Iste’molchilarga TSh ni «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ beradi, u 0,4-110 kV tarmoqlarga xizmat ko‘rsatadi. Elektr stansiyalar uchun tartib boshqacha: 6-35 kV tarmoqlarga ular hududiy tarmoqlar orqali, 110 kV va undan yuqori tarmoqlarga esa «O‘zbekiston MET» AJ orqali ulanadi.

TSh olish uchun qanday hujjatlar kerak

20 kVt dan ortiq iste’molchilar arizani my.gov.uz portali orqali onlayn topshiradi. Portal alohida hujjat talab qilmaydi, lekin ma’lumotlarni oldindan tayyorlagan ma’qul:

• yer uchastkasining kadastr ma’lumotlari;
• obyekt joylashuvi ko‘rsatilgan vaziyat rejasi;
• kerakli quvvat va elektr ta’minoti ishonchlilik toifasi.

Zavod va sexlar uchun odatda mavjud elektr ta’minotining bir chiziqli sxemasi ham so‘raladi (agar bo‘lsa).

Berish muddatlari va odatiy qiyinchiliklar

20 kVt dan ortiq iste’molchilarga TSh 2-3 ish kunida tayyorlanadi: 20-50 kVt uchun 2 kun, undan ko‘pi uchun 3 kun. Elektr stansiyalar uchun muddat uzoqroq: baholash 30 kungacha, tarmoqni to‘liq tadqiq qilish 90 kungacha davom etadi. Ammo uzelda bo‘sh quvvat kam bo‘lsa, tarmoq tashkiloti shart qo‘yishi mumkin: tarmoqni ariza beruvchi hisobidan kuchaytirish. Odatda bu ulanishning eng qimmat qismi. Undan qochish uchun yuklamalarni oldindan hisoblang va ulanish nuqtasini loyihachi bilan muhokama qiling.

TSh ni qanday o‘qish kerak: birinchi navbatda nimani tekshirish

Avval quvvat va ulanish nuqtasini solishtiring. Agar ular siz so‘raganga mos kelmasa, loyihani boshqa raqamlar atrofida qurishga to‘g‘ri keladi.

Keyin hujjatni band-bandi bilan ko‘rib chiqing:

• ruxsat etilgan quvvat va kuchlanish klassi;
• ulanish nuqtasi: aniq podstansiya, yacheyka yoki tayanch;
• elektr ta’minoti ishonchlilik toifasi;
• elektr energiyasini hisobga olish talablari;
• rele himoyasi va avtomatika talablari;
• tarmoq kompaniyasi ariza beruvchiga yuklaydigan ishlar;
• TSh amal qilish muddati.

Ariza beruvchi bajaradigan ishlar bandini ayniqsa diqqat bilan o‘qing. Odatda shu yerda begona podstansiyani rekonstruksiya qilish yoki sizning hisobingizdan yangi liniya yashiringan bo‘ladi.

Ishonchlilik toifasi: loyiha nega unga bog‘liq

Ishonchlilik toifasi obyektga nechta mustaqil ta’minot manbai kerakligini belgilaydi. Toifa qancha yuqori bo‘lsa, sxema shuncha qimmat.

PUE bo‘yicha uchta toifa bor:

• I toifa: ikkita mustaqil manba, uzilishga faqat avtomatik qayta ulanish vaqtida yo‘l qo‘yiladi;
• II toifa: ikkita manba, uzilishga qo‘lda qayta ulash vaqtida yo‘l qo‘yiladi;
• III toifa: bitta manba, ta’mirlash uchun bir sutkagacha uzilish.

Ombor yoki ofis odatda III toifaga to‘g‘ri keladi. Uzluksiz ishlab chiqarish, nasos stansiyalari va shifoxonalar ko‘pincha II yoki I toifani talab qiladi. Oshirilgan toifa ortiqcha liniya va ikkinchi transformatorni talab qiladi. Pasaytirilgan toifada birinchi avariyadayoq ishlab chiqarish to‘xtab qolishi mumkin.

TSh ga ariza berishdagi odatiy xatolar

TSh bilan bog‘liq muammolarning ko‘pini ariza beruvchilarning o‘zlari ariza topshirishdan oldin keltirib chiqaradi. Ko‘pincha uchraydi:

• «zaxira bilan», haqiqiydan ikki baravar ko‘p quvvat: tarmoq kompaniyasi unga bo‘sh uzel qidiradi va shartlar og‘irlashadi;
• hisobsiz, «qo‘shnilarnikidek» quvvat: bir yildan keyin u yetmay qoladi va hammasi qaytadan boshlanadi;
• uchastka yoki uning chegaralari aniqlanmasdan berilgan ariza;
• kerakli ishonchlilik toifasi ko‘rsatilmagan va TSh III toifa uchun beriladi;
• obyektdagi eski TSh yangi arizada hisobga olinmagan.

Arizadan oldin yuklamalarni hisoblash ko‘p vaqt olmaydi. Buning evaziga keyin himoya qilish shart bo‘lmagan raqamga ega bo‘lasiz.

TSh olingandan keyin nima qilish kerak

Qo‘lda TSh bo‘lgandan so‘ng loyiha hujjatlarini ishlab chiqishga kirishish mumkin: quvvat uzatish sxemasi (generatsiya uchun), podstansiya yoki liniya loyihasi. Muhandisimizga qo‘ng‘iroq qilib, TSh parametrlarini ayting, parametrlaringiz bo‘yicha ish hajmi va loyihalash muddatini bepul baholaymiz.