KTP turlari: KTPN, 2KTP, BKTP, machtali va ustunli podstansiyalar

KTP nima va u TP dan nimasi bilan farq qiladi

KTP zavoddan tayyor holda keladi: transformator, yuqori va past kuchlanish qismi bitta korpusda yig‘ilgan bo‘ladi. Obyektda u poydevorga qo‘yiladi, kabellar ulanadi va yoqiladi.

Keng ma’noda har qanday transformator podstansiyasi TP deyiladi, jumladan joyida qurilgani: alohida binoda yoki o‘rnatilgan xonada, masalan turar-joy binosida yoki biznes-markazda. KTP zavodda tayyorlangan TP. Uni montaj qilish tezroq va qurilish qismi arzonroq, binodagi TP esa uchastkada alohida podstansiya uchun joy bo‘lmaganda tanlanadi.

KTP markirovkasini qanday tushunish kerak

KTP markirovkasi unda nechta transformator borligi, qanday o‘rnatilgani, quvvati va kuchlanishini aytadi. Misol: 2KTPN-630/10/0,4.

Qismlar bo‘yicha:

• 2 ikkita transformator degani, raqamsiz bo‘lsa bitta;
• KTP: komplekt transformator podstansiyasi;
• N tashqi o‘rnatish, V ichki, B blokli degani, odatda beton korpusda (BKTP);
• 630: har bir transformator quvvati, kVA;
• 10: kirishdagi kuchlanish, kV;
• 0,4: chiqishdagi kuchlanish, kV.

Ishlab chiqaruvchilar o‘z harflarini qo‘shadi: kirish turi, korpus ijrosi, transformator turi. Ularning ma’nosi zavodning so‘rov varag‘ida ko‘riladi.

Ijrosi bo‘yicha KTP turlari

Ijrosi bo‘yicha KTP lar korpusi va o‘rnatish joyi bilan farqlanadi. Narx, maydon va podstansiyani qayerga qo‘yish mumkinligi shunga bog‘liq.

• KTPN (kioskli): ko‘chadagi metall korpus-kiosk. Sexlar, omborlar, fermalar va nasos stansiyalari uchun eng ko‘p uchraydigan variant.
• BKTP: beton korpus. Kioskdan og‘irroq va qimmatroq, lekin mustahkamroq va haroratni yaxshiroq ushlaydi. Uni shahar mavzelari va TJM uchun tanlashadi.
• Blok-modulli: sendvich-panellardan korpus, ichkariga kirib uskunaga xonada xizmat ko‘rsatish mumkin.
• Machtali (MTP) va ustunli (STP): YuTL tayanchidagi kichik transformator. Yuklama kichik bo‘lgan qishloqlar, fermalar va kichik obyektlarga mos.
• Ichki (KTPV, sex ichidagi): sex xonasida yuklama yonida qo‘yiladi.
• Ko‘chma (mobil): chana yoki shassida. Uni ishlar ortidan ko‘chirishadi: karyerlarda, qurilish maydonlarida, vaqtinchalik obyektlarda.
• Yer osti: zich shahar qurilishida, yuqorida joy bo‘lmaganda uchraydi.

Bitta transformatormi yoki ikkita: KTP va 2KTP

Transformatorlar sonini obyektning ishonchlilik toifasi belgilaydi. Agar ta’mirlash vaqtida ta’minotdagi uzilishga yo‘l qo‘yilsa, bir transformatorli KTP yetadi. Agar yo‘q bo‘lsa, ikki transformatorli 2KTP kerak, masalan 2KTP 2x630 kVA.

Ikki transformatorli podstansiyada har bir transformator o‘z kirishidan ta’minlanadi. Biri avariyaga uchrasa, ikkinchisi yuklamani o‘ziga oladi, zaxirani avtomatik ulash (ZAU) esa uni odamlar ishtirokisiz o‘tkazadi. Bu kasalxonalar, nasos stansiyalari, uzluksiz ishlab chiqarishlar va lift hamda yong‘in o‘chirish nasoslari bor ko‘p qavatli uylarga kerak.

Ikkita transformator bittasidan qimmat, ikki kirishga TSh olish esa qiyinroq. Shuning uchun ishonchlilik toifasini arizadan keyin emas, oldin loyihachi bilan muhokama qilgan ma’qul.

Berk va o‘tuvchi KTP, havo va kabel kirishi

Ulanish sxemasi bo‘yicha KTP lar berk va o‘tuvchi bo‘ladi. Berk KTP liniya oxirida turadi: liniya unga kiradi, 10 kV esa undan nariga bormaydi. O‘tuvchi KTP orqali liniya keyingi podstansiyaga tranzit bo‘lib o‘tadi, shuning uchun unda 10 kV tomonida yacheykalar ko‘proq.

Kirish havo va kabel bo‘ladi. Havo kirishida liniya KTP ga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tayanchdan kiradi. Bu arzonroq va qishloq joylari uchun odatiy. Kabel kirishida liniya yer ostidan keladi, uni shaharda va korxonalar hududida tanlashadi. Kirish turi TSh va KTP so‘rov varag‘ida ko‘rsatiladi, uni adashtirish esa podstansiyani qayta qilish demak.

KTP nimadan iborat

Har qanday KTP ichida uchta asosiy qism bor. Ularning komplektatsiyasi zavodning so‘rov varag‘ida belgilanadi.

• Yuqori kuchlanish taqsimlash qurilmasi (6 yoki 10 kV TQ): yuklama o‘chirgichi yoki vakuumli o‘chirgichli yacheykalar, saqlagichlar va razryadniklar.
• Kuch transformatori: moyli yoki quruq, kuchlanishni 0,4 kV gacha pasaytiradi.
• 0,4 kV taqsimlash qurilmasi (0,4 kV TQ): kirish avtomati, iste’molchilarga chiquvchi liniyalar (ularni fiderlar ham deyishadi), elektr energiyasini hisobga olish.

Bundan tashqari korpus, yoritish, shamollatish va tashqarida yerga ulash konturi. Agar 0,4 kV TQ ga darhol bir-ikkita zaxira chiquvchi liniya qo‘yilsa, keyin yangi iste’molchi uchun shitni almashtirishga to‘g‘ri kelmaydi.

Obyektingiz uchun qaysi KTP ni tanlash kerak

Avval yuklama va ishonchlilik toifasi aniqlanadi, korpus turi esa ulardan keyin tanlanadi.

Odatiy yechimlar:

• ferma, kichik qishloq, daladagi nasos: kichik quvvatli machtali yoki ustunli podstansiya;
• sex, ombor, savdo obyekti: 250-1000 kVA li KTPN;
• uzluksiz ishlab chiqarish, kasalxona, nasos stansiyasi: ikki kirishli 2KTP;
• turar-joy majmuasi, shahar mavzesi: BKTP yoki 2BKTP;
• uchastkada joyi yo‘q biznes-markaz: quruq transformatorli o‘rnatilgan TP;
• qurilish maydoni yoki karyer: ko‘chma KTP.

Transformatorlar quvvatining standart qatori: 25, 40, 63, 100, 160, 250, 400, 630, 1000, 1250, 1600 va 2500 kVA. Kerakli quvvatni qanday taxmin qilishni «TP va KTP transformator podstansiyalari» sahifasida ko‘rsatdik.