6 va 10 kV podstansiyalarini loyihalash: TP, KTP va BKTP

Qaysi podstansiyani tanlash kerak

Podstansiya turi quvvat, uchastkadagi joy va tarmoq kompaniyasi talablariga bog‘liq.

• KTP: tayyor zavod podstansiyasi. Tez o‘rnatiladi va korxona hamda maydonlarga mos.
• BKTP: beton korpusdagi blokli podstansiya. Uni ko‘pincha shahar mavzelari va TJM uchun tanlashadi.
• O‘rnatilgan TP: bino ichidagi xona. Uchastkada joy bo‘lmaganda biznes-markazlar uchun qulay.

Bitta transformatormi yoki ikkita

I va II toifa ishonchlilikdagi iste’molchilar (kasalxonalar, uzluksiz ishlab chiqarish, ko‘p qavatli TJM) uchun odatda ikkita transformator va ikkita mustaqil kirish kerak. Biri ishdan chiqsa, ikkinchisi yuklamani oladi. III toifadagi kichik obyektlarga ko‘pincha bitta transformator yetadi.

Tayyor holda KTP: loyiha, yetkazib berish, montaj va ulash

Tayyor holda KTP da kuchlanish, obyektingizda esa elektr paydo bo‘lishi uchun kerak bo‘lgan hamma narsani qilamiz. Ishlab chiqaruvchi zavod, loyihachi va montajchilarni o‘zingiz muvofiqlashtirmaysiz.

Nima kiradi:

1. Yuklamalarni hisoblash va transformator quvvatini tanlash.
2. Podstansiya hamda 10(6) va 0,4 kV kabel liniyalari loyihasi, HET da kelishuv.
3. Kerakli komplektatsiyadagi KTP ni tanlash va yetkazib berish.
4. Poydevor, podstansiyani o‘rnatish va seysmikani hisobga olib mahkamlash.
5. Kabellarni yotqizish, yerga ulash konturi, to‘siq.
6. Himoya va hisobni sozlash, sinovlar, ulash.

OKMK uchun «Yoshlik» boyitish fabrikasiga beshta 110/10 kV podstansiya bilan birga 36 ta 10/0,4 kV transformator podstansiyasini loyihalaganmiz.

KTP quvvati: 160, 250, 400, 630 yoki 1000 kVA

Transformator quvvati obyektning hisobiy yuklamasi bo‘yicha, o‘sish uchun zaxira bilan va bitta yoki ikkita transformator bo‘lishini hisobga olib tanlanadi. «Har ehtimolga qarshi kattaroq» olish foydasiz: to‘liq yuklanmagan transformator ortiqcha yo‘qotishlar bilan ishlaydi, katta quvvatga TSh olish esa qiyinroq.

O‘zingiz qanday taxmin qilishingiz mumkin:

• haqiqatan bir vaqtda ishlaydigan uskunalar quvvatini kVt da qo‘shing;
• quvvat koeffitsientiga, aralash yuklama uchun taxminan 0,9 ga bo‘ling: kVA chiqadi;
• standart qatordan eng yaqin kattaroq transformatorni tanlang: 160, 250, 400, 630, 1000 kVA.

Misol: bir vaqtdagi yuklamasi 300 kVt bo‘lgan sex taxminan 330-340 kVA oladi. Demak, 400 kVA KTP kerak. Agar obyektga zaxira kerak bo‘lsa, 2KTP qo‘yiladi: ikkita transformator, ulardan har biri ikkinchisi avariyaga uchraganda asosiy yuklamani ko‘taradi.

Aniq raqamni faqat loyiha bo‘yicha yuklamalar hisobi beradi va aynan u TSh arizasida ko‘rsatiladi.

KTP ni o‘rnatish: poydevor, FBS bloklari va kabel kirishlari

Tashqi o‘rnatiladigan KTP uni yerdan ko‘taradigan va kabellarni pastdan kiritish uchun joy beradigan poydevorga qo‘yiladi. Ko‘pincha bu FBS bloklaridan lentali poydevor yoki monolit plita.

Nimaga e’tibor beriladi:

• seysmik hududlarda bloklar bir-biri bilan bog‘lanadi va KTP payvandlanadigan quyma detallar qilinadi;
• cho‘kuvchan tuproqlarda asos izlanish ma’lumotlari bo‘yicha tayyorlanadi, aks holda vaqt o‘tib podstansiya qiyshayadi;
• poydevor ostida va atrofida suv turmasligi kerak: u maydondan chetga oqiziladi;
• 10 kV va 0,4 kV kabellar quvurlar orqali kiritiladi va kelajakdagi liniyalar uchun darhol zaxira qoldiriladi.

KTP ni kran bilan o‘rnatishning o‘zi bir kun oladi. Asosiy vaqt poydevor, kabellar va yerga ulashga ketadi, ular esa podstansiya kelguncha bajariladi.

KTP ni yerga ulash va to‘sish

Har bir KTP ning yerga ulash konturi bor: yerdagi vertikal elektrodlar gorizontal tasma bilan ulangan. Unga korpus, transformator neytrali va barcha metall qismlar ulanadi.

PUE bo‘yicha 380 V tarmoq uchun neytralni yerga ulash qarshiligi, qoida tariqasida, 4 Om dan oshmasligi kerak. O‘zbekistonning quruq va sho‘rlangan tuproqlarida bunga erishish qiyin bo‘ladi: ko‘proq elektrod qoqish yoki chuqurroq tushish kerak. Shuning uchun kontur tuproq ma’lumotlari bo‘yicha hisoblanadi, montajdan keyin esa albatta o‘lchanadi.

To‘siq va KTP dan binolar, yo‘llar va boshqa obyektlargacha bo‘lgan masofalarni ham me’yorlar belgilaydi. Kelishuvdan keyin podstansiyani surishga to‘g‘ri kelmasligi uchun ularni bosh rejada hisobga olamiz.

KTP qancha turadi va narx nimaga bog‘liq

Bir xil quvvatdagi ikkita KTP narxi bir necha baravar farq qilishi mumkin. Hammasini komplektatsiya va podstansiya atrofida bajarilishi kerak bo‘lgan ishlar hal qiladi.

Narxga ta’sir qiladi:

• quvvat va transformatorlar soni: KTP yoki 2KTP;
• transformator turi: moyli yoki quruq;
• korpus: metall kiosk, BKTP beton bloki, machtali yoki ustunli;
• kirish: havo yoki kabel;
• chiquvchi 0,4 kV liniyalar soni va apparatlar turi;
• HET talablari bo‘yicha elektr energiyasini hisobga olish;
• kabellar uzunligi, poydevor, yerga ulash va to‘siq.

Narxni oldindan aytib bo‘lmaydi: har bir obyekt har xil. Texnik shartlarni yuboring yoki obyektni tasvirlab bering, muhandis narx va muddatni bepul hisoblaydi.